ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
549
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
« 1 » بيرون كند « 1 » ببايان ، و قابله را بكويذ تا بن زن را بدست استوار « 2 » بكيرذ تا كوذك سوى بن يعنى سوى مقعد « 3 » ميل نكند و سر زهدان را « 4 » جرب كند بروغن سوسن يا روغن بان ( f . 440 ) و لعاب تخم كتان و لعاب اسبغول بزهدان فروريزد ، باز اكر مشيمه نكفد قابله بانكشت و ناخن بكفانذ « 5 » و اكر نتوانذ بيكى كارد خردك بكفانذ « 5 » ، باز اكر كودك « 6 » دست يا باى « 6 » بيرون كند يا بميرد جهد كند تا زن را نكوسار كند تا كودك « 7 » بجاى باز روذ و « 8 » باز ديكربار بيرون آيذ ، و اكر جنان بوذ كى باز نروذ « 9 » آنكاه حيله آن كند « 10 » تا « 10 » آن كوذك مرده را بارهباره كند و بيرون آرذ ، و آلتى بوذ « 11 » آن كار را جن كاردى « 12 » كى قلم را بوذ ، قابله ان را بميان انكشت اندر كيرذ و بكوذك اندر افكند « 13 » و بدان بارهباره كند و بيرون آرذ ، بايذ تا اقراص مر « 14 » به آب حلبه و خرما « 14 » بخورد جند بار اكر ضعيف شوذ كوشتآبه خورذ تا قوى كردذ و جند دانك سنكى غاليه عنبرى يا مشكى « 15 » بخورذ جند بار ، و آنكاه بخور كند « 16 » بقمع جنانك ياذ كردم بمر و بيرزذ و جاورشير ، و عطسه آرذ بكندش « 17 » سوذه كببينى اندر دمذ ، و اكر از مرّ و بيرزذ و جاورشير جند مثقالى بخورد با ده درم سنك « 18 » سذاب نيك آيذ و روا بوذ و من بسيار آزمودم كبخور كردم از سنب « 19 » خر و جشم ماهى « 20 » شور « 20 »
--> ( 1 - 1 ) - « ف » و « م » : نيرو كند ( 2 ) - ف : افزوده . بدست ( 3 ) - ف : « يعنى سوى مقعد » ندارد ( 4 ) - در اصل افزوده : « استوار بكيرد و » و با علامت « لا - الى » مشخص شده است . ( 5 ) - ف : بكافندش م : بكافذش ( 6 - 6 ) - ف : دست و پاى ( 7 ) - ب ه : باز كردد ( 8 ) - ف : « و » ندارد ( 9 ) - ب ه : و مرده بود ( 10 - 10 ) - ف : كه ( 11 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 12 ) - ف : كارد ب ه : ظ . يعنى قلمتراش ( 13 ) - ف : اندر فكند ( 14 - 14 ) - ف : به آب خرما و حلبه ( 15 ) - ب ه : باسيكى ، خ م : باسيكى ( 16 ) - ب ه : صفت بخورى . . . و زهره كاو برابر . . . برافكنند و به زير بيمار دود كنند و هر علاج كى فرود آوردن حيض . . . سود دارد كودك بيرون اوردن . . . اين داروها قوىتر بايد . . . نتواند بيرون آوردن . ( 17 ) - ف : بكندس ( 18 ) - ب ه : آب ( 19 ) - م : سم ( 20 - 20 ) - ف : شوذ